آشنایی با گروهی دیگر از روش های تصمیم گیری

آشنایی با روش های تصمیم گیری و استفاده از آنها برای پیشبرد اهداف

0 39

مبحث تصمیم گیری از مسائل مهم در عرصه کسب و کارها است. هر تصمیم درست همواره منجر به هدایت کسب و کار به مسیر پیشرفت می شود. از طرفی تصمیم اشتباه عاملی برای سقوط یک کسب و کار خواهد بود. به عبارتی افراد و سازمان ها بدون تصمیم اصولی و درست در پیشبرد اهداف خود دچار مشکل خواهند شد. آشنایی مدیران با اصول روش های تصمیم گیری به عنوان کلید موفقیت آن ها محسوب می شود. مباحث مربوط به تصمیم گیری گسترده است. از سویی دیگر این موضوع اهمیت زیادی بر روی موفقیت افراد دارد. به همین علت ما سری مقاله هایی در این خصوص آماده نموده ایم. پیش از این در خصوص تصمیم گیری و روش های تصمیم گیری مفصل صحبت نمودیم. در این مقاله قصد آشنایی با تعدادی دیگر از روش های تصمیم گیری داریم.

برای آشنایی بیشتر با مراحل هفتگانه تصمیم گیری مقاله 7 گام برای اخذ یک تصمیم درست را مطالعه فرمایید.

مروری بر بخش اول از روش های تصمیم گیری

تصمیم گیری انتخاب بین دو یا چند گزینه تعریف شده است. گزینه و راه حل هایی که آینده افراد را دستخوش تغییر خواهد نمود. برای اخذ یک تصمیم روش های متعددی وجود دارد.

تصمیمات فردی آینده شخص را به تنهایی تحت تاثیر قرار می دهد. مسئول تمام تصمیمات خود شخص است. در حالی که تصمیم گروهی فرآیندی مشارکتی است. در این شیوه افراد متفاوت در خصوص یک موضوع تصمیم می گیرند. تصمیمات برنامه ریزی شده همان قوانین یک شرکت است. این قوانین در همان ابتدای فعالیت برای رفع چالش های پیش رو وضع می شوند. تصمیمات برنامه ریزی نشده در هنگام مواجه با چالش گرفته می شوند. ماهیت این تصمیمات غیرتکراری و استثنایی است. روش دیگری از تصمیم گیری، تصمیمات سازمانی است. در این روش مدیران با توجه به منافع شرکت و کارمندان تصمیمات لازم را اتخاذ می نمایند.

تصمیمات استراتژیک در خصوص کل افراد و منابع در اختیار کسب و کارها می باشد. این تصمیمات به اهداف بلند مدت شرکت باز می گردد. به عبارتی آینده یک کسب وکار به این نوع تصمیمات بستگی دارد. در مسیر تحقق این تصمیمات دو شیوه دیگر از روش های تصمیم گیری دخالت دارند. مورد اول تصمیمات عملیاتی است. این روش، افق کوتاه از مشاغل را تحت شعاع قرار می دهد. تصمیمات روزانه یک کسب و کار جزئی از این شیوه تصمیم گیری است. روش دوم تاثیرگذار بر تصمیم گیری استراتژیک، تصمیمات تاکتیکی است. این تصمیمات برنامه های لازم جهت دستیابی به تصمیمات استراتژیک است. تاثیر این گروه از تصمیمات به طور میان مدت می باشد.

مطالب فوق مروری بر روش های تصمیم گیری است. در خصوص این روش ها به طور مفصل پیشتر صحبت نموده ایم. حال و در این مقاله با تعدادی دیگر از روش های تصمیم گیری آشنا خواهیم شد.

مطالعه مقاله آشنایی با 10 روش تصمیم گیری به شما برای آشنایی بیشتر با روش های تصمیم گیری کمک می کند.

روش تصمیم گیری دستوری ( فرمان دادن)

در این روش تصمیمات بدون دخالت اطرافیان و تنها توسط مدیران گرفته می شود. تصمیمات دستوری یا فردی سریع ترین روش تصمیم گیری است. زیرا اخذ تصمیم نیازی به تائید و همفکری با سایر افراد ندارد. اینگونه تصمیمات بیشتر در خصوص چالش های اضطراری گرفته می شود. این شیوه تصمیم گیری ریسک بالایی دارد. چون به راه حل های جایگزین توجهی ندارد. در تجارت های بزرگ این روش تصمیم گیری در خصوص تصمیمات بزرگ مالی و در شرایط بحرانی استفاده می شود.

تصمیم گیری بر مبنای همفکری ( مشاوره ای)

گاهی اوقات مدیران برای اخذ تصمیم نیاز به همفکری با دیگران خواهند داشت. مدیران کسب و کارها غالباً در اطراف خود تیم هایی برای مشاوره دارند. از نظرات مشاوران با توجه به نیاز کسب و کار استفاده می شود. در این روش تصمیم گیری نظرات و افکار متعددی گرد هم می آیند. به نوعی تمامی جوانب یک تصمیم در نظر گرفته می شود. حسن این شیوه اطلاع کامل از جوانب، پیش از تصمیم نهایی است. تصمیمات مبتنی بر مشاوره نسبت به روش قبلی ریسک پذیری کمتری دارند. راه حل های جایگزین بررسی و مدنظر خواهد بود. این روش برای دستیابی به ایده و پشتیبانی کارآمداست. اما نکته مهم در استفاده از این شیوه عدم مشاوره با افراد همیشه موافق خود است. برای اخذ یک تصمیم مشاوره ای درست نیاز به افرادی با توان بحث در جهت مخالف است. بدین ترتیب تمام جوانب یک تصمیم ارزیابی می شود.

رای گیری

در این روش ابتدا گزینه های احتمالی مورد بررسی قرار می گیرند. سپس با آگاهی قابل قبول نسبت به تمام گزینه های موجود آنها را به رای می گذارند. در تصمیم گیری مبتنی بر رای گیری افراد نظرات را با رای خود بیان می کنند. هر یک نسبت به رای خود مسئول هستند. به عبارتی در تصمیم نهایی مسئولیت تمامی افراد با هم برابر خواهد بود. این شیوه از تصمیم گیری گزینه مناسبی برای تصمیمات نیازمند به تائید یا عدم تائید است. تصمیم گیری براساس رای بیشتر در هئیت مدیره یا جمع رهبران ارشد کسب و کارها رواج دارد. این شیوه از لحاظ مدیریت زمانی به صرفه است. زیرا از پایان رای گیری تا اخذ تصمیم نهایی زمان اندکی صرف می شود. تصمیم گیری به روش رای گیری کاملاً دموکراتیک است. چون نظر تمامی افراد حاضر در جلسه تاثیرگذار خواهد بود.

رضایت و موافقت عمومی ( اجماع)

تصمیم گیری مبتنی بر رضایت و موافقت عمومی زمان برترین و سخت ترین نوع می باشد. زیرا توافق بین افراد با افکار و انگیزه های مختلف زمان بر و سخت است. در این روش تصمیم نهایی پس از بررسی گزینه ها و بنا بر رضایت همه اعضا گرفته می شود. تصمیم گیری با این شیوه منجر به وحدت فوق العاده و اتخاذ تصمیمات باکیفیت می گردد. از سوی دیگر استفاده نادرست از این روش با اتلاف وقت همراه است. از این شیوه برای تصمیم در خصوص مسائل پیچیده و پرمخاطره استفاده می نمایند. همچنین در صورت نیاز به پشتیبانی از تصمیم نهایی این روش مناسب خواهد بود.

طبقه بندی روش های تصمیم گیری براساس ماهیت

  • تکنیک های کمی
  • تکنیک های کیفی

تصمیم گیری با استفاده از روش های کمی

یکی از روش های تصمیم گیری استفاده از تکنیک های کمی است. از این تکنیک ها معمولاً در مدل های تصمیم گیری منطقی استفاده می گردد. این تکنیک ها در سایر مدل های تصمیم گیری هم قابل استفاده است. مبنای اینگونه تصمیمات الگوریتم ها و توابع ریاضی است. به عبارتی این شیوه بر اندازه گیری عینی، تجزیه و تحلیل آماری، ریاضی و عددی تاکید دارد. این داده ها از طریق نظرسنجی، پرسشنامه، دستکاری داده های آماری موجود به دست می آیند. سپس از طریق تکنیک های محاسباتی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند. تصمیم گیری کمی بر جمع آوری داده عددی و تعمیم آن بین گروه های مردم متمرکز است. همچنین از این روش برای توضیح یک پدیده خالص نیز استفاده می شود.

این تکنیک ها کمک بزرگی به تصمیم گیری موثر در زمینه عملکرد مدیریت، بازاریابی، مالی، تولید و پرسنل نموده است. امروزه روش های کمی برای برنامه ریزی منطقه ای، حمل و نقل، بهداشت عمومی، کشاورزی و غیره استفاده می شود. متداول ترین تکنیک های کمی عبارتند از: درخت تصمیم، تجزیه و تحلیل بازپرداخت، شبیه سازی

درخت تصمیم

درخت تصمیم تصویری کامل از یک تصمیم بالقوه است. این تکنیک به مدیران فرصت ترسیم مسیرهای جایگزین را می دهد. این شیوه برای تجزیه و تحلیل استخدام، بازاریابی، سرمایه گذاری، خرید تجهیزات، قیمت گذاری و تصمیمات مشابه مناسب است. به طور کلی از درخت تصمیم برای ارزیابی تصمیمات تحت شرایط خطر استفاده می گردد.

روش تجزیه و تحلیل بازپرداخت

در این شیوه منافع حاصل از انجام کار مورد بررسی قرار می گیرند. بدین وسیله در صورت نفع بیشتر نسبت به هزینه، آن تصمیم ارزشمند خواهد بود.

شبیه سازی

این روش در خصوص هر نوع فعالیت تقلیدی از یک سیستم یا وضعیت موجود به روش ساده است. شبیه سازها از توانایی بالایی در تصمیم گیری برخوردار هستند. در مراحل تصمیم گیری گام چهارم مربوط به ارزیابی گزینه ها می باشد. مدیران در صورت استفاده از شبیه سازها امکان پیش بینی نتیجه برایشان فراهم می شود. بدین ترتیب بسیاری از حدسیات تصمیم گیری حذف می گردد.

تصمیم گیری با استفاده از روش های کیفی

تکنیک های کیفی ماهیتی ذهنی دارند. زیرا براساس عواملی غیر از داده های عددی بنا شده اند. تصمیم گیری کیفی براساس عوامل تاثیرگذار بر روی داده های مساله گرفته می شود. این تکنیک ها قابلیت تاثیرگذاری بر روند تصمیم گیری را دارند. این گونه تصمیمات به عنوان تکنیک های سنتی تصمیم گیری نیز شناخته می شوند. زیرا این روش تصمیم گیری بستگی به توانایی های( مهارت، دانش، شایستگی و غیره) فرد تصمیم گیرنده دارد. دانش بیشتر تصمیم گیرنده منجر به افزایش کیفیت تصمیم می گردد. مبنای این گونه تصمیمات براساس قضاوت، تجربه و بینش مدیر یا افراد تصمیم گیرنده است. نمونه های از تکنیک های تصمیم گیری با روش های کیفی عبارتند از: شهود، تجربه و طوفان فکری

شهود

در این روش به جای واقعیت، احساسات نقش مهمی را ایفا می کنند. این شیوه تصمیم گیری نسبت به سایر روش ها سریعتر است. علاوه بر سرعت هزینه کمتری نسبت به دیگر روش ها صرف می شود. در شرایط اضطراری تصمیمات مبتنی بر شهود پاسخگو هستند. اینگونه تصمیمات تحت تاثیر روانشناسی، اعتقادات، نگرش ها و برداشت های فرد تصمیم گیرنده دارد. برای این تصمیمات استدلال علمی و داده ای وجود ندارد. به همین علت امکان اخذ تصمیمات اشتباه و گمراه کننده زیاد است.

تجربه

تجربه یکی از روش های کیفی تصمیم گیری است. در این روش مدیران با توجه به تجربیات گذشته اقدام به تصمیم گیری می نمایند. البته در این شیوه برخی از مدیران از تجربیات دیگران نیز استفاده می کنند. از این روش باید با احتیاط و مراقبت استفاده نمود. در بسیاری از موارد تجربه به عنوان یک روش تصمیم گیری غیرعلمی است. امکان اخذ تصمیم نادرست در این شیوه وجود دارد.

طوفان فکری

این روش تکنیکی قدرتمند برای تصمیم گیری است. از آن برای دریافت ایده های سایر افراد استفاده می شود. برای استفاده از این روش نیاز به برگزاری جلسه همفکری می باشد. از طوفان فکری با اهداف مختلف مثل حل مشکل، ایجاد ایده جدید، توسعه تیم و غیره استفاده می گردد.

طبقه بندی روش های تصمیم گیری براساس معیارها

معیارهای تصمیم گیری رهنمودها و الزامات مورد استفاده تصمیم است. مشخصات دقیق و امتیازدهی به عنوان نمونه هایی از معیارهای تصمیم گیری است. همچنین یک معیار می تواند شامل یک قانون کلی برای انعطاف تصمیم باشد. در ادامه به معرفی چند نوع معیار تصمیم گیری می پردازیم:

  • سهولت اجرا
  • هزینه
  • سهولت تغییر
  • روحیه کارکنان
  • صرفه جویی در هزینه ها
  • بازگشت سرمایه
  • و…

روش های تصمیم گیری براساس معیارهای مورد استفاده به دو دسته تقسیم می شود:

  • تصمیم گیری تک معیاره
  • تصمیم گیری چند معیاره

تصمیم گیری تک معیاره

برخی مواقع تنها با توجه به یک معیار تصمیم گیری انجام می شود. در این نوع متد با ارزیابی راه حل های موجود بهترین گزینه براساس معیار مدنظر انتخاب می گردد. برای درک بهتر موضوع مثالی ذکر می نماییم. برخی مواقع برای تولید یک محصول جدید تنها سهولت تولید اهمیت دارد. مسائل دیگر همچون هزینه و زمان و … برای مدیران اهمیتی ندارد. آنها تنها به تولید محصول فکر می کنند. در این شرایط آنها با توجه به معیار سهولت اجرا تصمیم گیری می نمایند.

تصمیم گیری چند معیاره

در این متد چندین معیار به عنوان بخشی از تصمیم گیری ارزیابی می شوند. این شیوه تصمیم گیری به طور معمول روزانه توسط افراد استفاده می شود. تصمیم گیری چند معیاره به مدیران برای اخذ تصمیم درست با توجه به معیارهای متعدد کمک می کند. این شیوه در حل مسائل و تصمیماات کسب و کارها به وفور استفاده می شود. به عبارتی اهمیت این روش در مدیریت کسب و کارها بسیار زیاد است. مقایسه چندین معیار با رویکردهای متفاوت غالباً منجر به سردرگمی می گردد. به همین منظور استفاده از روش های تصمیم گیری چند معیاره گزینه مناسبی برای رفع این سردرگمی ها است. با سازماندهی مشکلات پیچیده و تجزیه و تحلیل چندین مجموعه از معیارها، تصمیمات توجیه پذیر بیشتری اتخاذ می گردد.

به طور کلی تصمیمات چند معیاره به دو دسته تقسیم می شود

  • تصمیمات چند معیاره چند هدفه
  • تصمیمات چند معیاره چند شاخصه

تصمیم گیری چند هدفه

گاهی مواقع چندین هدف متفاوت در یک زمان جهت اخذ تصمیم مدنظر قرار می گیرند. مثلاً افزایش ساعت کاری همراه با رضایت کارمندان. این دو مورد کاملاً در تضاد هم هستند. اما مدیران برای دستیابی به اهداف خود لازم به اتخاذ تصمیم در خصوص انجام این کار هستند. در این مواقع استفاده از روش تصمیم گیر یچند هدفه کارآمد است. در این شرایط چند هدف به طور جداگانه ارزیابی می شوند. پس از بررسی و تحلیل داده ها بهترین تصمیم اتخاذ می گردد. این شیوه برای طراحی موضوع جهت پیشبرد اهداف استفاده می شود.

تصمیم گیری چند شاخصه

تصمیم گیری چند شاخصه به فرآیند انتخاب بین چندین گزینه ( حتی متضاد با هم) احتمالی است. در این شیوه تصمیم گیری راه حل ها و گزینه های موجود ارزیابی و اولویت بندی می گردند. سپس با توجه به معیارها بهترین گزینه انتخاب می شود. از این شیوه تصمیم گیری برای اولویت بندی و انتخاب راهبردی بین گزینه ها استفاده می گردد. تصمیم گیری به شیوه چند شاخصه خود به دو بخش تقسیم می گردد. تصمیمات چند شاخصه جبرانی که قابلیت تبادل با سایر گزینه ها وجود دارد. به عبارتی در این شیوه امکان هم پوشانی راه حل ها فراهم شده است. دیگر تصمیم گیری غیر جبرانی، این شیوه تصمیم گیری برخلاف روش جبرانی گزینه ها هم پوشانی ندارند. باید به طور مستقل در مسیر پیشبرد اهداف کارآمد باشند.

کلام آخر

تصمیم گیری به عنوان یک هنر و علم در نظر گرفته می شود. هنر و علمی که بر روی زندگی افراد تاثیرگذار خواهد بود. به عبارتی پشت یک تصمیم، فرآیند فکری نهفته است. روش های متعددی برای اخذ یک تصمیم وجود دارد. گزینش روش درست از مهارت های لازم جهت مدیریت موفق کسب و کار است. مهارتی که طی سال ها و با توجه به تجارب به دست می آید. شناسایی هر یک روش ها و استفاده به موقع از آنها جز عوامل مهم موفقیت کسب و کار است.

ما در مجموعه یک پله بالاتر با هدف کمک به رشد و پیشرفت فردی و کسب و کار شما دروسی غیرحضوری تهیه نموده ایم. با شنیدن درس تصمیم گیری از زیر مجموعه جعبه ابزار موفقیت بر ضعف های خود در این خصوص غلبه کنید. همچنین با شنیدن درس اصول تصمیم گیری برای مدیران به اهمیت تصمیم گیری برای یک مدیر پی خواهید برد نگاه مسئولانه تری نسبت به تک تک تصمیمات خود خواهید یافت.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.