معرفی 10 مهارت زندگی برای انسان‌های قرن بیست‌ویکم / به نقل از سازمان جهانی بهداشت

ثنا جهاندار تاریخ 1 آگوست , 2020 دسته بندی : جعبه ابزار موفقیت , من بهتر از من

اگر عبارتی به نام مهارت زندگی را جستجو کرده‌اید و سر و کارتان به این مقاله افتاده، به احتمال زیاد در زندگی فردی یا شغلی‌تان، با احساساتی مانند آشفتگی، اضطراب، فشار روانی یا درگیری ذهنی در حال دست‌وپنجه نرم کردن هستید.

شاید هم قصد دارید یک کسب‌وکار شخصی برای خودتان راه بیندازید، ولی نمی‌دانید کار را از کجا باید شروع کنید.

همچنین ممکن است در برهه‌ای از زندگی‌تان قرار گرفته باشید که حس کنید افسار زندگی‌تان را از دست داده‌اید و نمی‌دانید چه کاری باید انجام بدهید. قضیه جایی بغرنج‌تر می‌شود که تصور کنید هیچ فردی مشکلات شما را درک نمی‌کند و این خودتان هستید که باید به‌تنهایی، لباس آهنین پوشیده و به جنگ با موانع پیش‌رویتان بروید.

نکته‌ای که همین ابتدا باید با شما در میان بگذاریم، این است که شما تنها نیستید و درصد بالایی از انسان‌های ساکن در این کره خاکی، کم یا زیاد، چنین احساسات ناخوشایندی را تجربه می‌کنند.

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی توسعه فردی را مطالعه کنید.

حتما شما نیز با این موضوع هم‌نظر هستید که از همان دوران کودکی، والدین و سیستم آموزشی ما، نتوانسته‌اند آن‌طورکه بایدوشاید، مهارت زندگی کردن را به ما آموزش بدهند. بسیاری از ما، بعد از فارغ‌التحصیل شدن، دانش و مهارت تخصصی لازم برای اشتغال در یک صنعت را داریم، ولی نمی‌دانیم چگونه باید با در مقابل تناقض‌های زندگی، واکنش نشان بدهیم. به هر روی، یاد گرفتن نحوه محاسبه x و y در فرمول‌های ریاضی، نمی‌تواند راه‌ورسم تاب‌آوری در برابر فشارهای زندگی را به ما نشان دهد.

مهارت زندگی

این موضوع، مختص کشور ما نیست و در بیشتر نقاط جهان دیده می‌شود، به همین علت، سازمان جهانی بهداشت (WHO) وارد عمل شده و 10 مهارت را به عنوان بنیادی‌ترین مهارت‌های زندگی معرفی کرده است. 10 مهارت زندگی که از سوی سازمان بهداشت جهانی معرفی‌ شده، گروه یا کشور خاصی را مدنظر قرار نداده و برای تمامی مردم جهان، فارغ از فرهنگ، تحصیلات یا پیشینیه خانوادگی، کاربرد دارد. این سازمان به جای آن‌که به مهارت‌هایی مانند مدیریت مالی، تحصیلی یا نحوه غذا پختن و آداب غذا خوردن اشاره کند، مهارت‌های روانی- اجتماعی را مد نظر قرار داده است. 10 مهارت زندگی معرفی‌شده از سوی سازمان جهانی بهداشت، مهارت‌هایی هستند که هر فردی با تلاش و تمرین و با مرور زمان، می‌تواند خودش را به آن‌ها مجهز کند.

در ادامه مقاله، تمامی این 10 مهارت را به شکل کامل شرح خواهیم داد؛ ولی در ابتدا، باید مطلب را با پرداختن به این دو موضوع آغاز کنیم که مهارت زندگی اساسا چه معنایی دارد و چه اهمیتی دارد که خودمان را به مهارت‌های زندگی مجهز کنیم؟

تعریف مهارت زندگی

مهارت زندگی

مهارت‌های زندگی، بسیار گسترده هستند و از هر فردی بپرسید، تعریف خودش را از مهارت‌های زندگی ارائه خواهد داد. از دوختن یک دکمه روی لباس گرفته تا بودجه‌بندی ماهانه دخل‌وخرج، یادگیری کمک‌های اولیه و نحوه رانندگی، همگی جزو مهارت‌های زندگی طبقه‌بندی می‌شوند.

اما ما در این مقاله قصد داریم شما را با یک توصیف گسترده و جهان‌شمول، که توسط مرجع رسمی دنیا ارائه شده، آشنا کنیم. در قرن 21 ام:

طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، مهارت زندگی عبارت است از توانایی در پیش گرفتن یک رفتار سازگارانه مثبت؛ به‌گونه‌ای که فرد بتواند با الزامات و چالش‌های زندگی روزمره کنار بیاید.

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی رشد فردی را مطالعه کنید.

چرا باید مهارت‌های زندگی را یاد بگیریم؟

در دورانی زندگی می‌کنیم که به‌واسطه تحولات دیجیتال تکنولوژیکی، بین فردی و حرفه‌ای، پیچیده‌ترین دوران در بین اعصار گذشته به شمار می‌رود. امروز ما، برای این‌که به دام افسردگی، ناکامی، ناکارآمدی و اعتیاد دچار نشویم، باید بیش از اجدادمان انعطاف‌ به خرج بدهیم و توان مقاومت زیر بار فشار را داشته باشیم.

ما مزایای یادگیری مهارت‌های زندگی را در سه سطح مختلف، تقسیم‌بندی کرده‌ایم:

1) مزایای یادگیری مهارت‌های زندگی در سطح فردی

با یادگیری مهارت‌های زندگی:

  • روش‌های جدیدی برای فکر کردن و حل مساله یاد می‌گیریم
  • مسئولیت اقداماتمان را به عهده می‌گیریم و تقصیر را به دوش دیگران نمی‌اندازیم
  • اعتماد به نفس پیدا می‌کنیم و می‌توانیم در جمع‌ها، حرفی برای گفتن داشته باشیم
  • می‌توانیم گزینه‌های پیش رویمان را تجزیه‌وتحلیل کنیم و تصمیم‌های بهتری اتخاذ کنیم
  • نسبت به خودمان آگاهی بیشتری پیدا می‌کنیم و راحت‌تر می‌توانیم خودمان را به جای فرد مقابل بگذاریم
2) مزایای یادگیری مهارت‌های زندگی در سطح کاری

با یادگیری مهارت‌های زندگی:

  • درک بهتری از فضای کسب‌وکار پیدا می‌کنیم، بهتر می‌توانیم از عهده مدیریت خودمان بربیاییم و مشکلات پیش‌آمده را حل کنیم
  • در فضای کار تیمی، عملکرد بهتری از خودمان نشان می‌دهیم
  • در مدیریت زمان و کنترل نحوه برقراری ارتباط با دیگران، کمتر دچار مشکل می‌شویم
  • به فرد انعطاف‌پذیرتری تبدیل می‌شویم و سریع‌تر می‌توانیم خودمان را با فضاها و نقش‌های جدید کاری، تطبیق بدهیم
  • قابلیت ما در تاثیرگذاری روی کارمندان دیگر و رهبری آن‌ها، تقویت می‌شود

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی مهارت های زندگی کارآفرینی را مطالعه کنید.

3) مزایای یادگیری مهارت‌های زندگی در سطح جامعه

با یادگیری مهارت‌های زندگی:

  • راحت‌تر می‌توانیم با فرهنگ‌ها و نژادهای متفاوت ارتباط برقرار کنیم.
  • می‌توانیم به ارتقای سطح تاب‌آوری جامعه کمک کنیم.
  • می‌توانیم به‌جای نزاع و کشمکش، موضوعات را با مذاکره حل کنیم.

10 مهارت زندگی بنیادی معرفی‌شده توسط سازمان جهانی برداشت برای تمامی مردم دنیا

در شکل زیر، 10 مهارت زندگی معرفی‌شده توسط سازمان جهانی بهداشت، که تمامی انسان‌های قرن 21 باید خودشان را به آن مجهز کنند را به شکل تیتروار به نمایش درآورده‌ایم. در ادامه، هر مهارت را به شکل تفضیلی، مورد کاوش و بررسی قرار می‌دهیم:

مهارت زندگی

1) تصمیم‌گیری و حل مساله

همه انسان‌ها، حتی کودکانی که در خانواده‌هایی مرفه چشم به جهان باز می‌کنند، طی دوران زندگی‌شان با چالش‌ها و مشکلات کوچک و بزرگی روبرو می‌شوند. هیچ‌کدام از ما انسان‌ها، از بدو تولد، استعداد ذاتی برای غلبه بر این چالش‌ها را نداریم. بعضی از ما، در مواجهه با مشکلات، خیلی زود تسلیم می‌شویم و آه‌وناله سر می‌گیریم. بعضی دیگر، وسواس به خرج می‌دهیم و آن‌قدر انتخاب‌های پیش رویمان را تجزیه‌وتحلیل می‌کنیم که کار از کار می‌گذرد. سیستمی به نام سیستم DECIDE وجود دارد که توسط کریستینا گو توسعه داده شده است. طبق این سیستم، برای تصمیم‌گیری و حل مساله، به شیوه بهینه، باید از مراحل زیر پیروی کنیم:

  1. مشکل را به شکلی واضح، مشخص کنیم.
  2. معیارها و محدودیت‌ها را تعیین کنیم.
  3. تمامی انتخاب‌ها و راهکارهای جایگزین را مد نظر قرار بدهیم.
  4. بهترین راهکار را انتخاب کنیم.
  5. یک برنامه عملیاتی را توسعه داده و پیاده‌سازی کنیم.
  6. بازدهی راهکار را مورد نظارت و ارزیابی قرار داده و در صورت لزوم، از دیگران بازخورد بگیریم.

اگر این سیستم به نظرتان خیلی تئوریک می‌رسد، اصلا نگران نشوید. یک متد دیگر برای تصمیم‌گیری نیز وجود دارد که «جبر احتیاطی» نام دارد و توسط بنجامین فرانکلین ابداع شده است. طبق این متد، باید یک صفحه کاغذ بردارید و آن را به دو بخش مزایا و معایب تقسیم‌بندی کنید. در بخش مزایا، دلایل خوب بودن تصمیم‌تان را بنویسید و در بخش معایب، دلایل نامناسب بودن آن را؛ سپس بر حسب اهمیت، برای هر مزیت یا عیب، وزن اختصاص بدهید. وقتی به پایان صفحه رسیدید، تمامی وزن‌ها را با هم جمع بزنید و ارقام را با هم مقایسه کنید. این کار را برای تمامی راهکارها تکرار کنید و آن راهکاری که وزن مزایایش به معایبش می‌چربد را به عنوان تصمیم نهایی، گزینش کنید.

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی تصمیم گیری موفق را مطالعه کنید.

2) تفکر خلاق و تفکر انتقادی

جالب است بدانید که تفکر خلاق و تفکر انتقادی، تقریبا در تمام حوزه‌های زندگی کاربرد دارند. بااین‌حال، شنیدن عبارت تفکر انتقادی، ممکن است اندکی ما را به اشتباه بیندازد. منظور از تفکر انتقادی این نیست که راه بیفتیم و از زمین و زمان انتقاد کنیم. دکتر پیتر فاسیون، در مقاله‌ای به نام «تفکر انتقادی: چیست و چرا مهم است؟» می‌گوید: «گروه عمده‌ای از مردم، تا این حد در مورد تفکر انتقادی اطلاعات دارند که تفکر انتقادی، شکل مثبتی از فکر کردن است و در نقطه مقابل تفکر غیرمعقول و غیرمنطقی قرار دارد؛ ولی این تعریف با ابهام‌هایی همراه است و باید دقیق‌تر بیان شود.» بنابراین، او تفکر انتقادی را چنین تعریف کرده است: «تفکر انتقادی، نوعی قضاوت قانونمند و هدف‌دار است که با تفسیر، تجزیه‌وتحلیل، ارزیابی و استنتاج همراه است. فردی که تفکر انتقادی انجام می‌دهد، باید بتواند در مورد شواهد، مفاهیم، روش‌ها و معیارهای فرضیاتش، توضیح بدهد.»

‌قبول داریم، تعریف مذکور اندکی پیچیده به نظر می‌رسد؛ بگذارید به زبانی ساده‌تر، تفکر انتقادی را به توصیف بکشیم. تفکر انتقادی عبارت است از داشتن نگاه آگاهانه، متمرکز و تحلیلی به مسائل.

یکی از بهترین راهکارها برای تقویت مهارت تفکر انتقادی، مطالعه علوم انسانی است. متاسفانه، گروه عظیمی از مردم، تصور می‌کنند که قدمت علوم انسانی به گذشته و شاعران نامدار قدیمی برمی‌گردد و در حال حاضر، جایگاه چندانی در علم ندارد. اما واقعیت این است که علوم انسانی در تمامی دوران‌ها، به انسان‌ها آموزش می‌دهند که درست‌تر فکر کنند.

3) مهارت‌های ارتباطی و بین فردی

مهارت زندگی

جرج برنارد شاو یک نمایش‌نامه‌نویس ایرلندی است. او گفته است: «بزرگ‌ترین اشتباهی که در مورد برقراری ارتباط وجود دارد، این است که خیال می‌کنیم این کار را انجام داده‌ایم.» اگر مهارت زندگی برقراری ارتباط را بلد نباشید، محتمل خواهد بود که دائما دچار سوتفاهم شده و در چنگال نزاع‌ها و مشاجرات متعدد گیر بیفتید.

در مقابل، درصورتی‌که خودتان را به سلاح مهارت برقراری ارتباط مجهز سازید، پول بیشتری به زندگی شما جاری خواهد شد، اعتماد به نفس بیشتری پیدا خواهید کرد، احتمال داشتن ازدواج موفق در شما بالا خواهد رفت و به عنوان مدیر، در کارمندان تاثیر مثبت خواهید گذاشت.

موثرترین متد برای تقویت این مهارت زندگی، این است که از ناحیه امن خودتان خارج شوید و برقراری ارتباط را به شکلی منظم و پیوسته، تمرین کنید.

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی برقراری ارتباط با دیگران را مطالعه کنید.

4) خودآگاهی و همدلی

خودآگاهی و همدلی، دو روی یک سکه هستند. با تقویت این دو مهارت، می‌توانیم از تجربیات، احساسات و تفکری که در ذهن خودمان یا ذهن بقیه می‌گذرد، آگاهی و درک پیدا کنیم. محققی به نام فیلیپ روچات، در توصیف خودآگاهی می‌گوید: «پایه‌ای‌ترین مساله‌ای است که در روانشناسی وجود دارد؛ همین خودشناسی است.»

بدون داشتن درک و شناخت از انگیزه انسان‌ها، کیفیت زندگی‌مان ارتقا پیدا نخواهد کرد. تحقیقات نشان داده که تمرین ذهن‌آگاهی می‌تواند سطح همدلی و خودآگاهی ما را بالا ببرد. این دو مهارت، جزو مهارت‌های اساسی برای مبارزه با اعتیاد هستند و علاوه بر آن، به کاهش استرس و بالا رفتن سطح کیفیت زندگی نیز کمک می‌کنند.

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی خودشناسی را مطالعه کنید.

5) کنار آمدن با احساسات و استرس

کاملا بدیهی و غیر قابل اجتناب است که گاهی در زندگی، اوضاع طبق انتظار پیش نمی‌رود. یادگیری نحوه تاب‌آوری در مقابل چالش‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی و مدیریت آن‌ها، از اهمیتی کلیدی برخوردار است. طبق اعلام انجمن روانشناسی آمریکا، اگر در زندگی‌تان با چالشی روبرو شدید، می‌توانید با استفاده از 10 راهکار زیر، مقاومت و تاب‌آوری‌تان را بالا ببرید:

  • با دوستان و اعضای خانواده‌تان وارد ارتباط شوید
  • تصور نکنید که مشکلات، موانعی غیرقابل‌عبور هستند
  • بپذیرید که چالش، بخشی از زندگی انسان‌هاست
  • اهداف واقع‌بینانه تبیین کنید و به شکلی منظم، در جهت تحقق بخشیدن به آن‌ها حرکت کنید
  • قاطعانه وارد عمل شوید
  • در تمامی مراحل زندگی و مخصوصا در زمان‌هایی که با شرایط دشوار روبرو شده‌اید، به دنبال فرصت‌هایی برای کشف خودتان بگردید
  • نسبت به خودتان مثبت‌نگر باشید
  • به جای جزئی‌نگری، یک قدم عقب‌تر بردارید و از دور، به چشم‌انداز کلی مشکلاتتان نگاه کنید
  • اجازه ندهید نور امید در وجودتان خاموش شود
  • مواظب خودتان باشید، به نیازها و احساسات خودتان بها بدهید و از سلامت جسمی‌ خودتان محافظت کنید

اگر به این حوزه علاقمندید، مقاله آموزشی کنترل ذهن را مطالعه کنید.

بهترین زمان برای یادگیری مهارت‌های زندگی چه زمانی است؟

بله، همان‌گونه که حدس می‌زدید، دوران کودکی، بهترین زمان برای یادگیری مهارت‌های زندگی است؛ ولی یک دوره دیگر از زندگی نیز وجود دارد که می‌تواند برای استارت یادگیری مهارت‌های زندگی ایده‌آل باشد و آن، عبارت است از همین اکنون!

هیچ‌گاه برای یادگیری انواع مختلف مهارت زندگی دیر نیست، کافی است دست روی زانویتان بگذارید، بلند شوید و پا در راه بگذارید.

سخن پایانی

10 مهارت زندگی که بیان کردیم، جزو مهارت‌هایی به شمار می‌روند که واقعا می‌توانند در زندگی شما تحول ایجاد کنند. این 10 مهارت، مکمل همدیگر هستند و یکدیگر را تغذیه می‌کنند، به همین دلیل، توصیه می‌کنیم به جای کار کردن روی تنها یک مهارت، تمامی این مهارت‌ها رادر خودتان پرورش بدهید.

به عنوان نمونه، با تبدیل شدن به یک فرد موفق در برقراری ارتباط، می‌توانید در کاهش استرس و کنار آمدن با احساسات نیز بهتر عمل کنید؛ به عنوان یک مثال دیگر، اگر مهارت تفکر نقادانه را در خودتان پرورش بدهید، در اتخاذ تصمیم‌های مهم نیز عملکرد بهتری از خودتان به نمایش خواهید گذاشت. و اما سومین مثال: با کاشتن بذر همدلی در وجودتان، می‌توانید قابلیت‌هایتان در برقراری ارتباط را بیش از پیش بهبود ببخشید.

با تلاش، تمرکز و پشتکار، می‌توانید 10 مهارت زندگی ذکرشده در این مقاله را در خودتان رشد داده و در نهایت، زندگی درخشان‌تری را برای خودتان رقم بزنید.

ما در یک پله بالاتر، خواهان موفقیت، پیروزی و شادکامی تک‌تک شما هستیم و از همین رو، دست به تهیه دروس غیرحضوری جعبه ابزار موفقیت زده‌ایم. این دروس که طی مدتی محدود، در یک بسته جامع و با تخفیف ویژه در دسترس شما قرار دارند، شامل سرفصل‌های زیرند:

  • هدف‌گذاری
  • برنامه ریزی
  • عملگرایی
  • مدیریت زمان
  • تصمیم‌گیری‌
  • رسیدن به اوج تمرکز

اگر خواهان رسیدن به موفقیت هستید، این مجموعه دروس راهگشای شما خواهند بود.

اگر نظر، تجربه یا پرسشی در مورد این مقاله و یا به‌طورکلی، در مورد انواع مهارت زندگی دارید، دیدگاهتان را زیر همین مقاله با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.