کمال گرایی خوب است یا بد؟ / معرفی 6 مورد از موثرترین روش‌ های درمان کمال گرایی

ثنا جهاندار تاریخ 1 ژوئن , 2020 دسته بندی : من بهتر از من

وقتی حرف کمال گرایی به میان می‌آید، اکثر مردم یاد رشد و تعالی عرفانی می‌افتند و تصور می‌کنند کمال گرایی عجب چیز خوب و به اصطلاح خفنی است؛ ولی واقعیتش را بخواهید، واژه کمال گرایی، از همان ابتدا به اشتباه ترجمه شده و به غلط بین مردم جامعه جا افتاده است. کمال گرایی، گرگی است که در لباس میش ظاهر شده است. دعوت می‌کنیم این مقاله را بخوانید تا با روی سیاه کمال گرایی آشنا شده و روش‌های درمان آن را یاد بگیرید.

آن‌چه در این مقاله به آن خواهیم پرداخت:

  •  تعریف کمال گرایی
  • انواع کمال گرایی
  • موثرترین روش های درمان کمال گرایی
  • ریشه های کمال گرایی‌

1) تعریف کمال گرایی

روش های درمان کمال گرایی

واژه کمال گرایی فارسی‌شده عبارت انگلیسی «Perfectionism» است که به غلط، «کمال گرایی» ترجمه شده و بین مردم مصطلح شده است. Perfectionism در معنای صحیح، به معنای کامل گرایی است نه کامل گرایی.

کامل گرایی یعنی فرد به صورت وسواسی، از همان ابتدا سعی کند همه چیز کامل باشد و هیچ ایراد و اشکالی در کارش وجود نداشته باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد، درس غیر حضوری غلبه بر ایده‌آل گرایی را از وب‌سایت یک پله بالاتر گوش بدهید.

از آن جایی که واژه‌های ایده ال گرایی و کمال گرایی در بین مردم جا افتاده و قابل درک‌ هستند، ما هم این خطای رایج را به جان می‌خریم و در ادامه، به جای کامل گرایی، عبارت کمال گرایی را استفاده می‌کنیم تا مفهوم، ملموس‌تر منتقل شود.

2) انواع کمال گرایی

روش های درمان کمال گرایی

کمال‌گراها را از یک منظر، می‌توان به سه دسته تقسیم‌بندی کرد:

  • کمال‌ گرایی خودمحور: در این شرایط، فرد از خودش انتظار دارد همواره بدون اشتباه و بدون نقص باشد.
  • کمال‌ گرایی دیگرمحور: افرادی در این گروه قرار می‌گیرند که از اطرافیانشان انتظارات غیرواقع‌بینانه‌ دارند. این افراد نزدیکانشان را در فشار قرار می‌دهند و نهایتا، همه را از خودشان می‌رنجانند.
  • کمال گرایی اجتماع محور: از جمله نمونه‌هایی کمال گراهای اجتماع محور، می‌توانیم به کسانی اشاره کنیم که از تیم ورزشی مورد علاقه یا هنرمندان کشورشان توقع دارند در تمامی مسابقات و نمایشگاه‌ها، حرف اول را بزنند.

ریشه های کمال گرایی‌

  • پدر و مادر کمال گرا: پدر و مادری که اجازه خطا کردن و ریسک کردن به فرزندش نمی‌دهد و همواره از او می‌خواهد در هر حوزه‌ای، از همه بچه‌های هم‌سن‌وسالش بهتر باشد، از همان کودکی، بذر کمال گرایی را در فرد رشد می‌دهد.
  • محیط تحصیل: اکثر ما در مدارس و آموزشگاه‌هایی درس خوانده‌ایم که ارزش را در 20 گرفتن خلاصه می‌کرده‌اند. همین موضوع هم باعث شده تعداد زیادی از دانش‌آموزان، بدون یادگیری مهارت‌های برقراری ارتباط اجتماعی و سایر مهارت‌های زندگی، فقط روی درس خواندن تمرکز کنند تا انتظاری که جامعه مدرسه از آن‌ها دارد را برآورده سازند.
  • رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی: این رسانه‌ها با نشان دادن تصاویری رویایی و فوتوشاپ‌شده از زندگی دیگران، این تصور را در ما ایجاد می‌کنند که دیگران یک زندگی بی‌نقص دارند و ما نیز باید از آن‌ها تقلید کنیم.

اگر به این موضوع علاقمندید، مقاله 9 علامت هشدار دهنده که نشان می‌دهد شما ایده‌ آل گرا هستید را مطالعه کنید.

موثرترین روش های درمان کمال گرایی

یک فرد کمال گرا، بزرگترین دشمن خودش است و مستعد ابتلا به بیماری‌هایی از قبیل افسردگی است. چنین فردی، رفته‌رفته اعتماد به نفسش را هم از دست می‌دهد.

ما در این مقاله، شش مورد از کارآمدترین و جواب‌ده‌ترین روش های درمان کمال گرایی را معرفی کرده‌ایم؛ پس با ما باشید.

1) به جای کمال طلبی، مثبت گرایی را تمرین کنید

بیشتر بیماری‌هایی مانند افسردگی، زمانی ظاهر می‌شوند که غول کمال گرایی در وجود فرد بیدار شده و روح و روان او را تسخیر کرده باشد. در این شرایط، فرد خودش را در دستاوردهایی که داشته، خلاصه می‌کند و چون نمی‌تواند به اهداف غیرواقع‌بینانه‌ای که در ذهنش درنظرگفته دست پیدا کند، در غم و اندوه غوطه‌ور می‌شود.

در سمت مقابل، نوعی از کمال طلبی وجود دارد که از نوع سالم است و ما آن‌ را مثبت‌ گرایی نامیده‌ایم. مثبت‌ گراها نیز همانند کمال‌ گرایان به اهدافشان متعهد هستند، ولی اجازه نمی‌دهند شکست آن‌ها از پا بیندازد یا جان انگیزه‌شان را کم‌رمق کند.

برای این‌که بتوانیم تفاوت بین کمال گرایی و مثبت‌ گرایی را به شما توضیح بدهیم، از یک جدول استفاده کرده‌ایم. جدول زیر مرزبندی‌های بین این دو رفتار را نشان می‌دهد و شما می‌توانید از آن، به عنوان مرجعی برای شناسایی این‌که آیا کمال گرا هستید یا مثبت‌ گرا، استفاده کنید.

وجوه تمایز بین مثبت گرایی و کمال گرایی

وجوه تمایز بین مثبت گرایی و کمال گرایی

از این جدول پرینت بگیرید و یا تصویر آن را دانلود کنید و به عنوان یک ابزار خودارزیابی از آن استفاده کنید. رفتارهای ستون مثبت‌ گرایی را به عنوان معیار قرار دهید و تمرین کنید تا از این رفتارها پیروی کنید. اگر حوصله به خرج بدهید، به مرور زمان می‌توانید رویکردی متعادل‌تر را در زندگی‌تان در پیش بگیرید.

2) ذهنیت یا همه چیز یا هیچ‌چیز را از خودتان دور کنید

ذهنیت (یا همه‌چی یا هیچ‌چی) یکی از بزرگترین مشکلات افراد کمال گرا است. چنین ذهنیتی، باعث خودتخریبی می‌شود و کاملا غیرواقع‌بینانه است. هیچ ورزشکاری بدون ماه‌ها تلاش کردن و زمین خوردن، در میدان مسابقه پیروز نمی‌شود. هیچ کارآفرینی بدون خطا کردن و ضرر دیدن، رشد نمی‌کند و به سودآوری نمی‌رسد. هیچ نویسنده‌، مترجم، آشپز، مدیر یا کارمند موفقی را پیدا نمی‌کنید که در رسیدن به قله موفقیت، از سنگلاخ‌های شکست عبور نکرده باشد.

اگر این افراد با هر شکست کوچکی که در مسیر می‌دیدند، دلسرد می‌شدند، دنیا برایشان تمام می‌شد و از ادامه راه منصرف می‌شدند، هیچ‌گاه طعم شیرین موفقیت را نمی‌چشیدند. اگر قصد شروع کاری را دارید، باید بدانید که شکست اجتناب‌ناپذیر نیست؛ برای رسیدن به موفقیت، چاره‌ای ندارید جز این‌که قدم در راه بگذارید، شکست بخورید، آن شکست را با تمام وجود قبول کنید، از آن درس بگیرید، دوباره دستهایتان را روی زانوهایتان بگذارید و به مسیرتان ادامه بدهید.

3) به تصویر کلی نگاه کنید نه جزئیات دست‌وپاگیر

فرض کنید یک ارائه کلاسی دارید و قرار است برای چند نفر از همکلاسی‌هایتان سخنرانی کنید. در این شرایط، همین که به موضوع ارائه تسلط داشته باشید، با اعتماد به نفس صحبت کنید و اسلایدهای شما ظاهر زیبایی داشته باشد، کفایت می‌کند. اما اگر بعد از تهیه کردن فایل‌ها، چندین ساعت را به تغییر رنگ یا امتحان کردن فونت‌های مختلف اختصاص می‌دهید، در واقع، در حال اتلاف وقت هستید و این تلاش‌ها هیچ تاثیری روی نهایی ندارند.

فرض کنید مدیر یک کسب و کار هستید، ارسال یک ایمیل معمولی به تامین‌کننده مواد اولیه، چقدر برای کسب و کارتان ارزش‌آفرینی دارد که یک صبح تا ظهر را به اصلاح جمله‌بندی پیام‌تان اختصاص بدهید؟ طبیعتا در این مورد، یک متن ساده هم کار شما را راه می‌اندازد؛ پس زمان ارزشمندتان را به کارهای ارزش‌آفرین اختصاص بدهید.

اگر می‌خواهید از دام ریزه‌کاری‌های وقت‌گیر و بی‌فایده خلاص بشوید، دائم از خودتان بپرسید هزینه فرصت کاری که مشغول آن هستید، چقدر است؟ آیا از زمانی که در اختیار دارید، به شکل هوشمندانه استفاده می‌کنید؟ آیا می‌توانید بهره‌وری بالایی از خودتان نشان بدهید؟

تمرکزتان را از روی جزئیات بردارید و زمانتان را به کارهایی اختصاص بدهید که واقعا مهم و موثر باشند.

برای کسب اطلاعات بیشتر، مقاله آموزشی کار عمیق را مطالعه کنید با به درس غیر حضوری کار عمیق سر بزنید

4) مراقبت از خودتان را به اولویت‌ زندگی‌تان تبدیل کنید

اگر انسان کمال گرایی باشید، صد در صد این گفتگوی درونی را با خودتان تجربه کرده‌اید: «هیچ کاری را نمی‌توانم درست انجام بدهم» یا «من انسان بی‌برنامه و شلخته‌ای هستم.»

این صداهای منتقد درونی، زمانی شنیده می‌شوند که هویت خودمان را در اهداف و خواسته‌هایمان ببینیم و از عشق‌ورزی به خودمان غافل بمانیم.

باید قبول کنیم که بعضی اتفاقات و حوادث جهان، در دست ما نیستند و ما نمی‌توانیم بر آن‌ها کنترل داشته باشیم. اگر بارش برف و بوران باعث شده کمی دیر به سر کار برسید، خودتان را سرزنش نکنید؛ اگر با خودتان عهد کرده بودید کسب و کار پررونقی داشته باشید، ولی اوضاع اقتصاد به هم ریخته و لوازم اولیه کسب و کارتان نایاب شده‌اند، این تقصیر شما نیست؛ پس لازم نیست بابت آن مدام با خودتان نامهربانی کنید و خودتان را دست‌وپاچلفتی قلمداد کنید.

اساسا حتی اگر تقصیر یک اشتباه هم به عهده خودتان باشد، باز هم نباید اجازه بدهید نشخوار فکری شما را آزار بدهد. اشتباهات، موهبت‌هایی هستند که باید از آن‌ها درس بگیریم و به دور بیندازیمشان؛ نه این‌که همچون لنگری به پایمان ببندیم و مدام پشت سر خودمان بکشیم.

هدف اصلی زندگی هر فردی، لذت بردن از تک تک لحظات است؛ هر هدف دیگری، زیرمجموعه این هدف قرار می‌گیرد و طبیعتا از درجه اهمیت کمتری برخوردار است. خودتان را به اولویت اول زندگی‌تان تبدیل کنید، بابت اشتباهاتی که داشته‌اید، خودتان را ببخشید و مراقب سلامت جسمی و روحی‌‌تان باشید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در این حوزه، مقاله آموزشی چگونه به خودمان عشق بورزیم را مطالعه کنید.

5) به خودتان یادآوری کنید استراحت و تفریح، هدر دادن وقت نیست

اکثریت قریب به اتفاق افراد کمال گرا، استراحت کردن را هدر دادن وقت می‌دانند. اگر شما هم چنین طرز فکری دارید، به خاطر داشته باشید خوابیدن و انجام فعالیت‌های نشاط‌آور، یک روش سالم و ضروری برای تازه کردن انگیزه شماست. گهگاه به دامان طبیعت بروید، باتری‌های وجودتان را شارژ کنید و دوباره برگردید سراغ دنبال کردن اهدافتان.

6) از دیگران انتظار نداشته باشید از استانداردهای شما پیروی کنند

این توصیه به شدت مهم است؛ مخصوصا برای کمال گراهای نوع دوم که به جز خودشان، از اطرافیانشان هم انتظار بی‌نقص بودن دارند. بیایید برای همیشه یک واقعیت را قبول کنیم: خوشبختانه، شاید هم بدبختانه، بستگی به نوع نگاه شما دارد؛ بخش عمده‌ای از مردمی که در کنار شما زندگی می‌کنند، به اندازه شما عجیب نیستد!

هر چه بیشتر از آن‌ها ایراد بگیرید و غر بزنید، به همان اندازه اطرافیانتان بیشتر از شما خواهند رنجید و از شما فاصله خواهند گرفت.

علاوه بر این‌که نباید از دیگران انتظار ایده‌آل بودن داشته باشید، خودتان نیز باید دست‌به‌کار بشوید و شاخ‌های این غول دست‌وپاگیر را بشکنید تا بتوانید زمان بیشتری را به اعضای خانواده یا دوستانتان اختصاص بدهید. هیچ‌چیز به اندازه خانواده ارزشمند نیست، در طول روز، زمان‌هایی از کار دست بکشید و بدون فکر کردن در مورد آینده و اهداف کوچک و بزرگتان، با فراغ‌بال سراغ خانواده و دوستانتان بروید و به آن‌ها مهربانی کنید.

سخن پایانی

روش های درمان کمال گرایی

این‌بار که یک نفر به شما گفت انسان کمال گرایی هستی، به جای خوشحال شدن، اندکی بیشتر تامل کنید؛ شاید منضور او، کمال گرایی، از نوع منفی بود که در این مغاله به آن پرداختیم. در این صورت، بهتر است توسیه‌های این مقاله را در ذهنتان مرور کنید و تلاش کنید تا از این خصیصه منفی و دست‌وپاگیر رحایی پیدا کنید. حتی در این مقاله که خواندید هم ممکن است غلط‌های املایی وجود داشته باشد، ولی این موضوع جزو جزئیات است و در مفهومی که باید از این متن برداشت کنید، تغییری ایجاد نمی‌کند. پس به جای تمرکز روی قلط‌های املایی و انشایی، به راهکارهایی که ذکر شد، اهمیت بدهید.

در پایان، چند مورد از بایدها و نبایدهای بیشتر در مسیر رهایی از غول کمال گرایی را معرفی می‌کنیم.

بایدها:

  • گاهی اوقات صِرف انجام دادن یک کار کافی است؛ یک نقطه وجود دارد که وقتی بیشتر از آن برای کاری وقت می‌گذاریم، بازدهی آن بالاتر نمی‌رود. آن نقطه را شناسایی کنید و در همان نقطه، کار را متوقف کنید.
  • پیشرفتی که در مسیر غلبه بر کمال گرایی دارید را شناسایی کنید. هر وقت ناامید شدید، مثال‌هایی از گذشته را به یادتان بیاورید که به شکلی موفق توانسته بودید گرایش به کمال گرایی را در خودتان تعدیل کنید.
  • انعطاف‌پذیر باشید و استانداردهایتان را بر طبق شرایط، تغییر بدهید. گاهی اوقات، لزوما آن‌چه برنامه‌ریزی کرده بودید یا در ذهنتان تصور کرده بودید، عملی نخواهند شد.

نبایدها:

  • نشخوار فکری یا همان خودخوری در مورد اشتباهاتی که داشته‌اید، یک نباید اکید است. در زمان‌هایی که ذهنتان درگیر چرخه معیوب پیدا کردن اشتباهات و افسوس خوردن در مورد آن‌ها می‌شود، سریعا راهی میانبر پیدا کنید و خودشان را از این چرخه نجات بدهید.
  • از دنبال کردن اهدافی که بلندپروازانه و مبهم هستند، اجتناب کنید. اهدافی تعیین کنید که قابل اندازه‌گیری باشند و با تهیه یک برنامه عملی دقیق، به شکلی آهسته و پیوسته، در مسیر رسیدن به آن هدف حرکت کنید. (مقاله آموزشی تکنیک های هدف گذاری موفق را بخوانید)
  • از افراد دیگر هیچ انتظاری نداشته باشید و مسیر غلبه بر ایده آل گرایی را به تنهایی طی کنید. اصل کار را خودتان باید انجام بدهید، دوستان، همکاران و اعضای خانواده، تنها می‌توانند نقش حامی و پشتیبان را داشته باشند.

امیدواریم مطالعه این مقاله، چراغ راهی بوده باشد برای یک زندگی موفق‌تر، شادتر و بامعناتر.

ایده‌آل گرایی، که نام دیگر عارضه کمال گرایی است، به شدت آسیب‌زا و فلج‌کننده است؛ مجموعه یک پله بالاتر، در زیرمجموعه دروس من بهتر از من، درسی تهیه کرده با نام غلبه بر ایده آل گرایی تا شما را با آسیب‌های پیدا و پنهان ایده آل گرایی آشنا کند و راهکارهایی را به شما آموزش بدهد که با فراگرفتن آن‌ها، بتوانید به‌راحتی از شر ایده آل گرایی خلاص شوید. با شنیدن این درس و غلبه بر ایده آل گرایی، خواهید توانست راندمان خود را به طور چشمگیری افزایش بدهید.

اگر دیدگاه یا تجربه‌ای در خصوص موضوع ارائه‌شده در این مقاله دارید، آن را زیر همین مقاله با ما به اشتراک بگذارید.