10 نکته ساده، اما طلایی برای تقویت فن بیان را این‌جا بخوانید

ثنا جهاندار تاریخ 24 اردیبهشت , 1399 دسته بندی : هنر مذاکره

برای سالیان سال، این باور در میان عموم وجود داشت که فقط گروه مشخصی از افراد به فن بیان نیاز دارند و بقیه لازم نیست این مهارت را یاد بگیرند. برای مثال، می‌گفتند اگر سخنرانان انگیزشی، مجریان تلویزیونی و گوینده‌های رادیویی به مهارت فن بیان مجهز باشند، کفایت می‌کند و یک دانشجو یا کارمند امور مالی اصلا ضرورتی ندارد که بخواهد در جهت تقویت فن بیان قدم بردارد؛ متاسفانه هنوز هم بسیاری از مردم همین‌ طرز تفکر را دارند.

ما در مقاله حاضر، این باور را به چالش کشیده‌ایم و 10 نمونه از مهم‌ترین و موثرترین نکات تقویت فن بیان را توضیح داده‌ایم که برای عمل مردم کاربردی هستند؛ با ما همراه باشید.

برای کسب اطلاعات بیشتر، می‌توانید مقاله چگونه در هر زمان و هر مکان، با همه به بهترین شکل ممکن ارتباط برقرار کنیم؟ را مطالعه کنید.

فن بیان، مهارتی برای تمام فصول

بگذارید از خودم شروع کنم، کم‌سن‌وسال‌تر که بودم، هر وقت عبارت فن بیان را می‌شنیدم، ذهنم به سمت سخنرانان بزرگی مانند آبراهام لینکلن، مارتین لوتر کینگ و آدولف هیتلر می‌رفت که قدرتمندانه برای خیلی عظیمی از مردم سخنرانی می‌کردند و همه برایشان هورا می‌کشیدند.

آدولف هیلتر در حال سخنرانی

آدولف هیلتر در حال سخنرانی

بعدها در هنگام گفتگو با اعضای خانواده، دوستان و اساتید دانشگاه‌ام کم‌کم به این موضوع پی بردم که به غیر از محتوای کلام، نوع گفتن کلام هم در تحت تاثیر قرار دادن فرد مقابل و راضی کردن او نقش دارد.

اما موضوع زمانی برایم جدی شد که دانشجوی سال آخر کارشناسی ارشد بودم و برای کسب تجربه، در جلسه دفاعیه دانشجویان سال بالایی شرکت می‌کردم. تعدادی از آن‌ها با اعتماد به نفس، شمرده و گیرا، از فعالیت‌های علمی‌شان دفاع می‌کردند و نمره بالایی هم از اساتید می‌گرفتند، اما راستش را بخواهید، حدود 70 درصد از کسانی که در دفاعیه‌شان حضور پیدا می‌کردم، یک جلسه خسته‌کننده را برگزار می‌کردند.

آن‌ها برای چند سال، هر روز تلاش کرده بودند و به نتایج علمی درخشانی هم دست پیدا کرده بودند، ولی در نحوه انتقال پیام ارزشمندشان، ضعیف عمل می‌کردند. بعضی از آن‌ها بیش از حد، آرام صحبت می‌کردند، بعضی به شدت استرس داشتند و به نفس‌نفس می‌افتادند، بعضی‌ها هم در طول جلسه کلا سرشان به لپ‌تاپ بود و حضار را نگاه نمی‌کردند.

در نهایت به این نتیجه رسیدم که کار کردن روی تقویت مهارت فن بیان، برای عموم مردم ضروری است؛ مگر یک کارمند فروش، هر روز با مشتریان سروکار ندارد؟ مگر یک کارمند بخش تولید، با مدیرانش صحبت نمی‌کند؟ مگر یک دانش‌آموز یا یک دانشجو با اساتیدش بحث نمی‌کند؟ پس چه بهتر که عموم مردم، روی تقویت فن بیان کار کنند تا راحت‌تر روی طرف مقابل تاثیر بگذارند، جهت بحث‌ها را به سمت اهداف خودشان بکشانند و در نهایت، به افراد موفق‌تری تبدیل شوند.

در این راستا، 10 مورد از نکات ساده، اما طلایی را بیان کرده‌ایم که با استفاده از آن‌ها، می‌توانید فن بیانتان را تقویت کنید.

1) روی اعتماد به نفستان کار کنید

تقویت فن بیان

کافی است شروع به صحبت کنید و مخاطبتان متوجه بشود که صدایتان می‌لرزد یا پایایتان به رعشه درآمده‌اند؛ بلافاصله متوجه خواهد شد که به خودتان اطمینان ندارید و او نیز متعاقبا به شما اعتماد نخواهد کرد.

بحث افزایش اعتماد به نفس، موضوع بسیار گسترده‌ای است و ما هم در مقاله ارتقای اعتماد به نفس و هم در درس غیرحضوری افزایش اعتماد به نفس، تکنیک‌های آن را شرح داده‌ایم. اما چند تکنیک کلی وجود دارد که برای افزایش اعتماد به نفس در سخنرانی‌ها می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید:

  • اضطرابتان را بپذیرید و با آن جنگ نکنید
  • میان جملاتتان نفس عمیق بکشید
  • از قبل، با صدای بلند صحبت‌هایتان را تمرین کنید
  • خودتان را در شرایطی تجسم کنید که سخنرانی‌تان را با موفقیت به پایان برده‌اید

2) تمرین کنید، تمرین کنید و تمرین کنید

بهترین سخنرانان جهان، بخشی زیادی از زمانشان را به تمرین کردن اختصاص می‌دهند. آن‌ها یک رونوشت از سخنانشان تهیه می‌کنند و آن‌قدر آن را تمرین می‌کنند که به قول تیم اوربن، نویسنده کتاب Wait buy why، به مرحله یادسپاری تولدت مبارک می‌رسند. در شکل زیر، روند رسیدن به این مرحله را نشان داده‌ایم.

مراحل تمرین برای تقویت فن بیان

نکته: به هیچ‌وجه منظورمان این نیست که یک متن را حفظ کنید و دقیقا از روی آن بخوانید. خیر. هدف ما از توصیه کردن به حفظ کردن صحبت‌ها این است که تسلط بالاتری روی بیانتان پیدا کنید و بدون از دست دادن رشته کلام، بتوانید در میانه صحبت‌ها، با مخاطبانتان شوخی کنید یا جوک تعریف کنید و دوباره به خط صحبت‌های اصلی‌تان برگردید.

3) ظاهر آراسته داشته باشید

تقویت فن بیان

حواستان به سوخت اعتماد به نفستان باشد. موضوع به زیبایی چهره مربوط نمی‌شود؛ بحث بر سر آراستگی است. حتما خودتان هم این احساس را تجربه کرده‌اید که وقتی لباس مرتب به تن می‌کنید و ظاهرتان را آراسته می‌کنید، با نگاه به آینه، احساس بهتری نسبت به خودتان پیدا می‌کنید. این احساس تاثیر مستقیمی روی کیفیت سخنرانی و انتقال پیام شما دارد و آن را ارتقا می‌دهد. از طرف دیگر، مخاطبان در نگاه اول، شما را بر اساس ظاهرتان قضاوت می‌کنند و اگر آراسته باشید، بیشتر جذب صحبت‌هایتان خواهند شد.

اگر در لباس‌هایتان از المانی هم‌راستا با پیامتان استفاده کنید، عالی می‌شود. برای مثال اگر مدیری هستید که همیشه با کت‌وشلوار به سر کار رفته‌اید و یک روز می‌خواهید در مورد اهمیت سلامتی و تندرستی با کارمندانتان صحبت کنید، بهتر است یک لباس ورزشی بپوشید تا به آن‌ها نشان بدهید موضوع فقط به حرف خلاصه نمی‌شود و در عمل نیز شما مراقب سلامتی‌تان هستید.

4) مخاطبتان را بشناسید

از قبل، ویژگی‌های مخاطبانتان را شناسایی کنید. آیا مرد هستند یا زن؟ در چه رده سنی هستند؟ چه تحصیلاتی دارند؟ در چه شغلی مشغول به کارند؟ شما چه نسبتی با آن‌ها دارید و به چه دلیلی می‌خواهید با آن‌ها صحبت کنید؟ در چه ساعتی از شبانه‌روز با آن‌ها گفتگو خواهید کرد؟

پاسخ تمامی این پرسش‌ها را پیدا کنید و چارچوب سخنانتان را بر اساس آن‌ها پایه‌ریزی کنید تا به نتیجه دلخواهتان دست پیدا کنید.

برای کسب اطلاعات جامع‌تر در این مورد، شنیدن درس غیرحضوری ارتباط موثر را به شما توصیه می‌کنیم.

نکته: برخی مواقع، در شرایطی قرار می‌گیریم که هیچ شناختی از طرف مقابلمان نداریم و هیچ راهی هم وجود ندارد که قبل از ملاقات حضوری، بتوانیم اطلاعاتی از او به دست آوریم. برای مثال، قرار است با مدیر یک شرکت دیگر در مورد همکاری یا مشارکت روی یک پروژه صحبت کنید، ولی هیچ دوست مشترکی ندارید که بتوانید از طریق او، فرد مقابلتان را بشناسید. برای چنین مواقعی، یک راهکار وجود دارد و آن، این‌که: تلاش کنید در جلسات اول، حرف را از موضوعات جدی دور نگه دارید و با پرسیدن سوالات کلی، دید کلی از شخصیت طرف مقابل پیدا کنید.

5) قدرتمندانه شروع کنید

هر سخنرانی موفق با یک آغاز قدرتمند شروع می‌شود. طبق نتایج مطالعات انجام گرفته، افراد در همان هفت ثانیه اول سخنرانی تصمیم می‌گیرند که آیا دوست دارند به صحبت‌های شما گوش بدهند یا خیر.

پیشنهاد می‌کنیم آن لحظات ابتدایی را با تعریف مقدمه‌های طولانی و صحبت‌های کلیشه‌ای به هدر ندهید؛ به جای آن، همین که شروع به صحبت کردید، یک حکایت شخصی شگفت‌آور بگویید، جدیدترین آمار و یافته‌های علمی را مطرح کنید، سوالاتی جنجالی بپرسید و یا ادعاهای جسورانه‌ای بیان کنید که در راستای پیامتان باشند و البته پشتوانه علمی و عملی هم داشته باشند. در این صورت، مخاطب ترغیب می‌شود به ادامه صحبت‌هایتان گوش بدهد.

6) داستان بگویید و چراغ تجسم را در ذهن مخاطبتان روشن کنید

با استفاده از تکنیک داستان‌گویی، می‌توانید کاری بکنید که مخاطب با شما همراه شود، حوصله‌اش سر نرود، احساساتش درگیر ماجرا بشود و در ذهنش، خودش را در میانه داستان تجسم کند. پیام‌های خشک و رسمی به راحتی فراموش می‌شوند، ولی پیام‌هایی که از طریق داستان منتقل شده باشند، مدت طولانی‌تری در ذهن‌ها باقی می‌مانند و تاثیرگذارتر هستند.

7) کلامتان را زینت بدهید

بله، بیان و کلام ما هم مثل ظاهرمان قابل زینت دادن است و ابزارهای این کار، ضرب‌المثل‌ها، نقل‌قول‌های افراد معروف و اشعار کوتاه هستند. سعی کنید بین جملاتتان حتما از این ابزارها بهره بگیرید.

8) پرکننده‌ها را کنار بگذارید

تقویت فن بیان

اهمم، اوهوم، صاف کردن گلو، اِاِ، همگی این آواها، در گروه پرکننده‌ها قرار می‌گیرند و نشان می‌دهند که شما به انداره کافی روی بیانتان تسلط ندارید.

چاره کنار گذاشتن این پرکننده‌ها، چیزی نیست جز تمرین کردن. از قبل، چندین بار جلوی آینه بایستید و صحبت‌هایتان را با صدای بلند به زبان بیاورید، صدایتان را ضبط کنید و به آن گوش بدهید. با انجام این کار، می‌توانید آن دسته از کلمات پرکننده که ناخودآگاه به زبان می‌آورید را شناسایی کرده و به شکلی آگاهانه، استفاده از آن‌ها را کنار بگذارید.

9) با بدنتان علایم نگارشی بسازید

در هنگام نگارش محتواهای متنی، از جنس همین مقاله‌ای که در حال مطالعه‌اش هستید، از علایم نگارشی مثل ویرگول، نقطه، علامت سوال و علامت تعجب استفاده می‌شود. تازگی‌ها هم سروکله ایموجی‌ها پیدا شده و انتقال حس پیام، آسان‌تر شده است. اما در زمان بیان شفاهی، امکان استفاده از این علایم نگارشی وجود ندارد.

خبر خوب این‌جاست که به هنگام صحبت رو در رو، شما از لحن و زبان بدنتان می‌توانید علایم نگارشی بسازید. حرکت دست‌ها، حالت بدن، علائم چهره و در حالت کلی، پیام‌های غیرکلامی شما، می‌توانند نقش علامت‌گذاری را ایفا کنند.

10) تماس چشمی برقرار کنید و مخاطبتان را تایید کنید

مثل آن دانشجویانی که به جلسه دفاعیه‌شان رفته بودم و سرشان را از لپ‌تاپ‌شان بیرون نمی‌آوردند، نباشید. سخنرانی و صحبت کردن در جمع، یک ارتباط دوسویه است. با مخاطبانتان تماس چشمی برقرار کنید، حتی آن‌هایی که در ردیف‌های انتهایی نشسته‌اند. این کار باعث می‌شود مخاطبان تعامل بهتری با شما برقرار کنند و به اعتماد به نفس بالای شما پی ببرند.

نکته: توصیه می‌کنیم در میانه صحبت‌ها، حرفتان را قطع کنید و یک پرسش از مخاطبانتان بپرسید و پس از آن‌که آن‌ها جواب درست دادند، آن‌ها را تایید کنید تا اشتیاق آن‌ها برای شنیدن صحبت‌هایتان دوچندان شود.

سخن پایانی

به عنوان سخن پایانی، یک توصیه موثر برای تقویت فن بیان برایتان داریم: نقطه آرامش را پیدا کنید. نقطه آرامش کجاست؟ همان‌جایی که با خیره شدن به آن، می‌توانید در عرض چند ثانیه، فکرتان را سازماندهی کرده و ادامه صحبت‌هایتان را از پیش بگیرید. به عنوان نمونه، گوشه اتاق، لبه پنجره و چهره چند نفر از مخاطبان مشتاق، می‌تواند نقطه آرامش خوبی باشد.

برای کسب اطلاعات کامل‌تر و کسب مهارت بیشتر در حوزه تقویت فن بیان توصیه می‌کنیم در کارگاه آموزشی اصول و مبانی مذاکره و فن بیان، که توسط آیدین نامدار و مجموعه یک پله بالاتر برگزار می‌شود، شرکت کنید. پس از شرکت در این کارگاه: به توانایی صحبت کردن با شیوه تاثیرگذار مجهز خواهید شد.

اگر سوال یا تجربه‌ای در رابطه با فن بیان و تاثیر آن در زندگی‌ فردی یا شغلی‌تان دارید، دعوت می‌کنیم دیدگاهتان را زیر همین مقاله با ما به اشتراک بگذارید.